Zeepbel in langlopende obligaties

De Amerikaanse Schatkist reanimeerde donderdag de staatsobligatie op dertig jaar. In het Verenigd Koninkrijk resulteerde de enorme vraag naar staatsobligaties op vijftig jaar in een absurd laag reëel jaarrendement van 0,46 procent. In België doen hypotheken op veertig jaar hun intrede. Al die marktfenomenen vloeien voort uit de nieuwste hype bij pensioenfondsen: liability-driven investing (LDI). De gevolgen zijn niet min: Goldman Sachs verwacht dat pensioenfondsen in reactie op strengere wetgeving dit jaar voor 250 miljard euro aandelen dumpen.

WH Smith zorgde eind vorig jaar voor opschudding in de wereld van de pensioenfondsen. De Britse boekhandelsketen ontmantelde zijn pensioenfonds. De portefeuille aandelen en obligaties ter waarde van 870 miljoen Brits pond (1,26 miljard euro) ging de deur uit. Het pensioenfonds investeerde de opbrengst in derivaten, waarmee het zich op lange termijn tegen inflatie- en renterisico's indekte.

WH Smith is het meest extreme, maar lang niet het enige voorbeeld van de nieuwste hype bij pensioenfondsen: liability-driven investing (LDI) of beleggen in functie van de pensioenverplichtingen. Bedrijven brengen eerst hun pensioenverplichtingen in kaart en stemmen er hun beleggingen op af. En aangezien pensioenfondsen verplichtingen op zeer lange termijn hebben, opteren ze voor een portefeuille die daar het spiegelbeeld van is: zeer langlopende obligaties.

De LDI-rage is in belangrijke mate een gevolg van de strengere pensioenwetgeving in landen met een belangrijke pensioenfondsensector, zoals het VK, Zweden, Zwitserland en Nederland. In het Verenigd Koninkrijk hanteert de nieuwe pensioenwaakhond, de Pensions Regulator, voortaan alleen de langetermijnrente op staatsobligaties om de actuele waarde van de toekomstige verplichtingen te berekenen. Dat zet pensioenfondsen er toe aan ook hun portefeuille vol te proppen met staatsobligaties.